راهنمای کامل والدین: سن مناسب، روشها، کنترل درد، مراقبتهای بعد از ختنه و پاسخ پرسشهای شما
پیشنویس محتوا — مطالب پزشکی این صفحه بر اساس منابع معتبر (آکادمی اطفال آمریکا، NHS، Mayo Clinic) تهیه شده و پیش از انتشار باید توسط دکتر کشاورز بازبینی و تأیید شود.
ختنه یکی از رایجترین اقدامات کوچک جراحی در نوزادان و کودکان است که در آن پوست اضافی سر آلت (پرِپوس یا پوست ختنهگاه) برداشته میشود. در مطب دکتر محمد حسن کشاورز، متخصص کودکان و نوزادان در شیراز، ختنه با بیحسی موضعی، در محیطی آرام و با توضیح کامل مراحل به والدین انجام میشود.
در این صفحه هر آنچه بهعنوان پدر یا مادر باید پیش از تصمیمگیری بدانید گردآوری شده است. اگر پس از خواندن هنوز سؤالی داشتید، با مطب تماس بگیرید.
از نظر پزشکی، بهترین زمان ختنه، دورهٔ نوزادی است؛ یعنی چند روز تا چند هفتهٔ اول پس از تولد. در این سن بافتها نازکتر است، خونریزی کمتر و ترمیم زخم سریعتر انجام میشود، نوزاد نیاز به بیهوشی عمومی ندارد و خاطرهای از عمل به یاد نمیآورد.
در نوزادان نارس، نوزادان با وزن کم، زردی شدید یا هر بیماری زمینهای، ختنه تا پایدار شدن وضعیت نوزاد به تعویق میافتد. همچنین در صورت وجود ناهنجاریهای مادرزادی آلت (مانند هیپوسپادیاس)، ختنه نباید در مطب انجام شود و نیاز به ارزیابی جراح کودکان دارد.
اگر ختنه در دورهٔ نوزادی انجام نشده باشد، در شیرخوارگی نیز با بیحسی موضعی امکانپذیر است. در کودکان بزرگتر (بهویژه بالای ۱ تا ۲ سال) به دلیل بیقراری و ترس کودک، معمولاً انجام ختنه در بیمارستان و تحت بیهوشی توصیه میشود.
انتخاب روش به سن کودک، آناتومی و نظر پزشک بستگی دارد. سه روش رایج عبارتاند از:
حلقهٔ پلاستیکی کوچکی زیر پوست ختنهگاه قرار میگیرد و نخی دور آن بسته میشود. پوست اضافی برداشته میشود و حلقه معمولاً طی ۵ تا ۱۰ روز خودبهخود میافتد. این روش خونریزی بسیار کمی دارد و نیازی به بخیه نیست و در نوزادان بسیار رایج است.
در این روش با کمک ابزار فلزی مخصوص، پوست اضافی ثابت و برداشته میشود و کودک بدون حلقه به خانه میرود. مدت عمل کوتاه است و زخم طی حدود یک هفته ترمیم مییابد.
پوست اضافی با جراحی برداشته و لبهها با نخ قابلجذب بخیه میشود. این روش بیشتر برای کودکان بزرگتر یا مواردی به کار میرود که روش حلقه مناسب نیست.
دربارهٔ روشهای تبلیغشده با عنوان «ختنه لیزری» بدانید که لیزر صرفاً ابزار برش است و مزیت ثابتشدهای نسبت به روشهای استاندارد ندارد.
برخلاف باور قدیمی، نوزادان درد را حس میکنند و کنترل درد بخش جداییناپذیر ختنهٔ اصولی است. در مطب دکتر کشاورز از ترکیب روشهای زیر استفاده میشود:
ترمیم کامل زخم ختنه معمولاً ۷ تا ۱۰ روز طول میکشد. در این مدت:
در هر تعویض پوشک، ناحیه را با آب ولرم بهآرامی بشویید و با دستمال نرم خشک کنید. از دستمال مرطوب الکلی استفاده نکنید.
در روشهای بدون حلقه، طبق دستور پزشک لایهٔ نازکی از وازلین یا پماد تجویزشده روی سر آلت بگذارید تا به پوشک نچسبد.
تا زمانی که پزشک اجازه دهد (معمولاً ۱ تا ۲ روز) از حمام کامل خودداری کنید و فقط شستوشوی موضعی انجام دهید.
حلقه طی ۵ تا ۱۰ روز خودبهخود میافتد. هرگز آن را نکشید یا نبرید. اگر پس از ۱۴ روز نیفتاده بود، با مطب تماس بگیرید.
قرمزی خفیف، تورم کم و ترشح زردرنگ کم روی سر آلت در روزهای اول طبیعی است و نشانهٔ عفونت نیست.
استامینوفن با دوز تعیینشده توسط پزشک؛ از دادن هر داروی دیگر بدون مشورت خودداری کنید.
ختنه در دست متخصص، عملی کمخطر است و عوارض جدی آن نادر است (در مجموع حدود ۱ تا ۳ درصد و عمدتاً خفیف). شایعترین عوارض، خونریزی جزئی و عفونت سطحی است. در موارد زیر همان روز با مطب تماس بگیرید یا به اورژانس مراجعه کنید:
عوارض دیررس مانند چسبندگی پوست، برداشتن بیش از حد یا کمتر از حد پوست و تنگی سوراخ ادرار (میاتال استنوز) نادرند و با تکنیک صحیح و مراقبت درست به حداقل میرسند.
بهترین زمان، چند روز تا چند هفتهٔ اول پس از تولد است؛ چون ترمیم سریعتر، خونریزی کمتر و نیاز به بیهوشی عمومی وجود ندارد. البته در نوزاد نارس، کموزن یا مبتلا به زردی شدید، ختنه تا بهبود وضعیت به تعویق میافتد.
بدون بیحسی بله. به همین دلیل در مطب از بیحسی موضعی (تزریقی یا کرم) به همراه روشهای آرامسازی مانند محلول قند و قنداق استفاده میشود و پس از عمل استامینوفن تجویز میشود.
هر دو روش استاندارد و ایمن هستند. روش حلقه (پلاستیبل) در نوزادان رایجتر است، خونریزی کمتری دارد و بخیه نمیخواهد؛ روش جراحی بیشتر در کودکان بزرگتر یا آناتومی خاص به کار میرود. پزشک پس از معاینه، روش مناسب را پیشنهاد میدهد.
معمولاً ۷ تا ۱۰ روز. در روش حلقه، حلقه طی ۵ تا ۱۰ روز خودبهخود میافتد.
معمولاً ۱ تا ۲ روز بعد و طبق دستور پزشک. تا آن زمان فقط شستوشوی موضعی با آب ولرم کافی است.
خیر. لایهٔ زرد یا سفیدرنگ روی سر آلت در روزهای اول بخشی از روند طبیعی ترمیم است. عفونت با قرمزی رو به گسترش، تورم، ترشح چرکی بدبو یا تب مشخص میشود.
در صورت خونریزی فعال، عدم ادرار در ۶ تا ۸ ساعت، تب ۳۸ درجه یا بیشتر، قرمزی و تورم رو به گسترش، ترشح چرکی، یا جابهجا شدن حلقه، همان روز تماس بگیرید.
خیر. در ختنه با بیحسی موضعی نیازی به ناشتایی نیست و بهتر است نوزاد قبل از مراجعه شیر خورده باشد.
ختنه شیرخواران با بیحسی موضعی در مطب قابل انجام است. برای کودکان بزرگتر که همکاری نمیکنند، معمولاً انجام ختنه در بیمارستان و با بیهوشی توصیه میشود. تصمیم نهایی پس از معاینه گرفته میشود.
هزینه به روش ختنه و سن کودک بستگی دارد و بر اساس تعرفهٔ مصوب تعیین میشود. برای اطلاع از هزینهٔ دقیق با مطب تماس بگیرید. [مبلغ: در انتظار تأیید پزشک]
دکتر محمد حسن کشاورز، متخصص کودکان و نوزادان، ختنه را در مطب خود در خیابان زند شیراز انجام میدهد. مزیت انجام ختنه توسط متخصص کودکان این است که پیش از عمل، نوزاد از نظر زردی، وزن، ناهنجاریهای آلت و سایر شرایط پزشکی معاینه میشود و در صورت وجود هر مانعی، ختنه به زمان مناسب موکول میگردد.
در این مطب کنترل درد کودک جدی گرفته میشود، مراحل کار به والدین توضیح داده میشود و پس از ختنه، دستور مراقبت مکتوب به شما داده میشود و برای سؤالات بعدی راه تماس باز است.
برای هماهنگی زمان ختنه یا پرسیدن سؤال، با مطب تماس بگیرید یا در واتساپ پیام دهید.
دکتر محمد حسن کشاورز — متخصص کودکان و نوزادان
شیراز، خیابان زند، جنب بیستمتری (هفت تیر)، ساختمان پزشکان شیراز، طبقه همکف، مجاور آزمایشگاه دکتر ملائی
ساعات کاری مطب: (در انتظار تأیید پزشک) — شنبه تا چهارشنبه، عصرها